Чакъгъа къарап, явун барын-ёгъун билмакъны баяны

Бир нече гюн бир якъдан геле тургъан ел алышынып, огъар къаршы якъдан геле башласа — явун болур. Бир гюн ел гюн чыкъгъан сонг чыгъып, ахшамгъа таба аста да болмаса — узакъ явунъ еллер болур. Йыракъдагъы тавуш, аста болса да, ачыкъ эшитилеген болса да — явун болур. Гече, хасокъда тангдан бир аз алдын заман, юлдузлар бек таза ачыкъ гёрюнеген болса — яшмын^✻ яшнап явун болур. Къырыйлары сыкъ булут гесеклер бир якъдан бир якъгъа гёчмакъ да — явунну аламатыдыр.

Булутсуз ачыкъ бир-бир гюнлер гюнбатыш якъдан къушну къанатлары йимик болуп назик булутлар гёрюне. Сонг булар аста-аста уллу болуп, гюнню юзюн къаплай. Амма оьзлер къалын болмай, ари ягъындан гюн гёрюнюп тура. Булай болгъан булут уьч-дёрт сагьат турса — явун болур.

Гюндюз болгъан булут гесеклер гечеге битмесе де — явун болур. Булут гесеклер тез уллу болуп гетип, уллу-уллу тавлагъа ошасалар — кёк кёкюремакъны, яшын яшнамакъны аламатыдыр. Тавлар йимик болгъан шол эсгерилген булутланы уьстлеринде къазны къувларына ошап обрге багъып узун-узун гесеклери болса — бурчакъ явмакъны аламатыдыр. Эртен ачыкъ тюсде гёрюнеген булутлар тюшден сонг къат-къат болуп, къарангы тюсде гёрюнсе — яшынлы янгур болур.

Кёбюсю гьалда баш елни башы, къабу елни арты да — явунлу болур. Эртенги чакъ къызармакъ да — кёбюсю гьалда, чакъ бузулмакъгъа ишара бола. Ахшамгъы чакъ къызармакъ да, гече булут болуп, гюндюз аяз болмакъ да — чакъны яхшылыгъын билдирер. Сютбакъалар гюрюллемакъ да, гече оьзенлени тавушу ачыкъ эшитилмакъ да — явунну аламатларындандыр.

Валлагъу табарак ва таала аълам ва вааламугъу акъва ва агькам.

(«Юз йыллыкъ тынч рузнама ва маълумат гьасана». Темирханшура, 1910 й., 41—42 б.)