TOC Close
Latin Theme
  • Басылгъан китапны гьакъында
  • Абусупьян Акъайны Яшаву ва Яратывчулугъу
  • Публисистиги
    • Сосьялистлени гьакъыкъаты
    • Ну учун гетди, не учун гелди?
    • Давдан улан тувмас
    • Имамлыкъны гьакъында
    • Кёп асил зат экен бу орус папах!
    • Къатунлар
    • Дюньяны алдынгъы берекети гетмакъны маънасы
    • Бир-эки сёз
    • Къатты ваъза
    • Жагьиллеге бир сёз
    • Жагьиллеге бир насигьат
    • Муталимлер аз болмакъ
    • Мактап ва мадраса
    • Тынгла бир, не айта
    • Баракаллагь кимлеге тийишлидир
    • Къазанышда «Жамъиятун Хайрия»
    • «Жамъиятун Хайрия» деген мубарак затны баяны
  • Абусупьян оьзюню китапларына язгъан башсёзлер
    • «Мажмуъу-л-Манзумат ал-Аджамия»
    • Дагъыстанны аввалгъы заманларындан бир-эки сёз
    • Дагъыстанны гьалындан бир шикаят
    • «Мажмуъу-л-Ашъар ал-Ажамия» китапгъа
    • «Юзйыллыкъ тынч рузнама ва маълюма гьасана» деген китапгъа
    • «Ал-Хидмату-л-Машкура фи-л-Люгъати-л-Машгьура» китапгъа
    • «Бу жылтны ичинде уьч китап бардыр…» деген китапгъа
    • «Иршаду-с-Сибъян» китапгъа
    • «Китаб фи Илми-л-Гьисаб» китапгъа
    • «Гиччи Тажвид» китапгъа
    • «Сафинату-н-Нажат» китапгъа
  • Кагъызлары
    • Тешеккюр
    • Досну эсгиси яхшы
    • Агъасы Абулхайыргъа язгъан кагъыз
  • Тил ва адабият масъаллары
    • Тил масъаласы
    • Ажамча назму этегенлеге бир сёз
  • Абусупьянгъа багъышлангъан сатырлардан
  • Къылыкъ-эдеп масъаллары
    • Хабарлар
      • Къыссату Малика
      • Къыссату Гьатим ат-Таъи
      • Къылыкъ китап
        • ЯХШЫ КЪЫЛЫКЪЛАНЫ БАЯНЫ
        • ЯМАН КЪЫЛЫКЪЛАНЫ БАЯНЫ
        • ХАБАРЛАР
        • ЯМАН КЪЫЛЫКЪЛАНЫ БАЯНЫ
        • ЯХШЫ КЪЫЛЫКЪЛАНЫ БАЯНЫ
  • АБУСУПИЯНГЪА БАГЪЫШЛАНГЪАН САТЫРЛАРДАН
  • ХАЛКЪ АВУЗ ЯРАТЫВЧУЛУГЪУ
    • ЧЕЧЕГЕН ЮММАКЪЛАР
    • САРЫНЛАР
  • АБУСУПИЯНГЪА БАГЪЫШЛАНГЪАН САТЫРЛАРДАН
  • ШИЪРУЛАР, МАСАЛЛАР, ГИЧЧИ ПОЭМАЛАР
    • ЯШЛАГЪА НАСИГЬАТЛЫ ТЮРК
    • АТА ТИЛИНДЕН БАЛАГЪА
    • КИТАП — ИЛМУ МАЪДАНЫ
    • НАЗМУ
    • Назмул-калам
      • Иманны баяны
      • Аллагъу таалагъа инанмакъны баяны
      • Малаиклеге инанмакъны баяны
      • Китаплагъа инанмакъны баяны
      • Пайгьамбарлагъа инанмакъны баяны
      • Къыямат гюнге инанмакъны баяны
      • Аллагъу тааланы къадарына инанмакъны баяны
      • Ислам, игьсан, сюннетни баяны
      • Намазгъа жувунмакъны баяны
      • Намаз къылмакъны баяны
      • Оразаны баяны
      • Яман къылыкъланы баяны
      • Яхшы къылыкъланы баяны
      • Я раббана, сенден мадад
      • Насигьат
    • «Бакъыргъандан» бир назму
      • Назму
      • Женгертге ва къомурсгъа
      • Тюлкю булан бёрю
      • Тюлкю де, бёрю де, арслан да
      • Сюлюк ва йылан
      • Манай Алибековну «Моллалар» (1911 й.) деген шиърусуна Абусупиянны жавабы
      • Къызъяшланы тилинден бир шикаят
      • Къызларына кёп мал сёйлейгенлени тилинден
      • Яман гелин
      • Къайсы якъдан ел уьфюрсе, шогъар гёре айланагъан бир табун ягьсыз-намуссузланы тилинден
      • Интернационал
      • Магъмуз тав
      • Гъазел
      • Язбашда
      • Адамлыкъ
      • Саманчы
    • Абусупиянгъа багъышлангъан сатырлардан
  • Дастанлар, уллу поэмалар
    • Дагьир-Зугьра
    • Къыссату Бозйигит
    • Аминтазаны таржумасы
      • Биринчи бёлюк
      • Экинчи бёлюк
      • Уьчюнчю бёлюк
      • Дёртюнчю бёлюк
      • Бешинчи бёлюк
      • Алтынчы бёлюк
      • Еттинчи бёлюк
      • Сегизинчи бёлюк
      • Тогъузунчу бёлюк
      • Онунчу бёлюк
  • Динге багъышлангъан проза асарлары
    • Китаб фи илм ил-калам мухтасар мин ал-кутуби ли-ажли гьидаят ил-авам
    • Ажам паратъиз
      • Варис болагъанланы баяны
      • Пайланы да, пай ессилени де баяны
      • Гьажбуну баяны
      • Варисликни эки ёлу жыйылгъанланы баяны
      • Уллу ата булан къардашланы баяны
      • Варисликни себеплерини баяны
      • Варисликден гери урагъан затланы баяны
      • Тарака токъталагъан ерлер
      • Тарака нече пайгъа уьлешинегенни баяны
      • Авлуну баяны
      • Пайлар сынмакъны баяны
    • Тариху анбиятъ
      • Пайгъамбарланы аввалгъынчысы — Адам алайгьиссалам.
      • Экинчиси — Шиш алайгьиссалам.
      • Уьчюнчюсю — Идрыс алайгьиссалам.
      • Дёртюнчюсю — Нугь алайгьиссалам.
      • Бешинчиси — Гьуд алайгьиссалам.
      • Алтынчысы — Салигь алайгьиссалам.
      • Еттинчиси — Ибрагьим алайгьиссалам.
      • Сегизинчиси — Лут алайгьиссалам.
      • Тогъузунчусу — Исмаил алайгьиссалам.
      • Онунчусу — Исгьакъ алайгьиссалам.
      • Он биринчиси — Якъуб алайгьиссалам.
      • Он экинчиси — Юсуп алайгьиссалам.
      • Он уьчюнчюсю — Айюб алайгьиссалам.
      • Он дёртюнчюсю — Шуъайб алайгьиссалам.
      • Он бешинчиси — Муса алайгьиссалам.
      • Он алтынчысы — Гьарун алайгьиссалам.
      • Он еттинчиси — Юшаъ алайгьиссалам.
      • Он сегизинчиси — Давуд алайгьиссалам.
      • Он тогъузунчусу — Сулайман алайгьиссалам.
      • Йигирманчысы — Ильяс алайгьиссалам.
      • Йигирма биринчиси — Альясаъ алайгьиссалам.
      • Йигирма экинчиси — Юнус алайгьиссалам.
      • Йигирма уьчюнчюсю — Шатъя алайгьиссалам.
      • Йигирма дёртюнчюсю — Данийал алайгьиссалам.
      • Йигирма бешинчиси — Закарийа алайгьиссалам.
      • Йигирма алтынчысы — Ягьйа алайгьиссалам.
      • Йигирма еттинчиси — Иса алайгьиссалам.
      • Пайгъамбарыбыз Мугьаммад саллаллагъу алайгьи васалламны аталары.
      • Дюньягъа гелмакълыгъы.
      • Пайгъамбарлыкъ берилмагъы.
      • Маккадан Мадинагъа бармакълыгъы.
      • Къуръан. Миъраж.
      • Пайгъамбар алайгьиссаламны уьй агълюсю.
      • Халипалар.
    • Арапча дуаланы таржамасы
      • Алгьамны маънасы.
      • Къулгьуну маънасы.
      • Аттагьийятны маънасы.
      • Аллагьуммагъдинаны маънасы.
      • Намазны ичиндеги бир-нече дуалар.
      • Намазны артындан охулагъан тасбигьлени маънасы.
      • Намазгъа жувунмакъдагъы дуалар.
      • Намазгъа жувунмакъдагъы дуалар.
      • Эшикге олтурмакъдагъы дуалар.
      • Намаз чакъырмакъ — къамат этмакъ.
      • Къуръандагъы сужданы дуасы.
      • Янгур тилемакъны дуасы.
      • Гьар ерде бири болагъан увакъ дуаланы маънасы.
      • Танбигь.
      • Жаназа намаздагъы дуаланы маънасы.
    • Абусупиянгъа багъышлангъан сатырлардан
  • Дюнья илмулардан
    • Жагърапия
      • Асия
      • Африкъа
      • Амрикъа
      • Авустуралия
    • Гьазир дарман
    • Илму гьисапда тарыкъ болагъан бир нече оьлчевлер
    • Таъдадны да, таркъимни де баяны
    • Чакъгъа къарап, явун барын-ёгъун билмакъны баяны
    • Севдюгерчилеге бир сёз
    • Бир нече пайдалар

САРЫНЛАР

Бу уьйлени агъачы, Сени берген магъа чы. Даргьары эмен экен, Сени алагъан мен экен, Ирахысы ёге экен, Ятгъаны къамуш экен, Гелмеймен деп айтагъан Сеники тавуш экен.

Атылып миндим бийикге, Тартып урдум гийикге. Мююзю бичакъ сапгъа, Териси этик олтангъа, Язувунг магъа язсын деп Ялбараман солтангъа.

Гьар саным гьар санынга, Гьар ерим гьар еринге. Билеклерим белинге, Тилим тилинг учуна. Шунча сени сюйгеним Гетермукен пучуна.

(Бу да шо китапдан, 36 б.)

БИР НЕЧЕ АРИВ САРЫНЛАР

Къара сават къаздырдым Белимдеги хынжалгъа. Женнетни майыл къушу Гелип къонду шанжалгъа.

Къойсувну ари ягъында Эндирей бар, Яхсай бар. Урайым сюйдюм булан — Абайынга акъсай бар.

Татавуллар йырылып, Тарлавланы сув алсын. Урайым сюйдюм булан — Яврунларынг увалсын.

Сюйдюм урайым сагъа Гёзьяшынг тёгер йимик. Бутунг-къолунг сынсын деп Артымдан сёгер йимик.

Белимдеги хынжалым Хынжал тюгюл гьанапи. Сёзлеринг йылы геле — Мысгъылмукен, я Рапи.

Гьаракан булан Гьапши, Ярылып бишер шапши. Мысгъылламакъ бир ёлдур Хорлай бусанг не яхшы?!

Юрегимни бавунда Орнатдынг алма терек. Алдатувлукъ болмаса, Тюгюл магъа не герек.

Сёзлерим сагъа малим, Ишлерим сагъа аян. Къыр къарар къырда къалсын, Тек сен бир магъа таян.

Дарайланы энимен, Тенглилени ченимен. Инанырдей иш буса, Излер эдим сени мен.

Уьстюндеги къашынга, Тюбюндеги гёзюнге. Ойлашырдай иш бола, Инансам чы сёзюнге.

Къотанда къоюнг булан, Алдында къыйынг булан. Берсенг яхшы борчумну, Абурунг-сыйынг булан.

Сакътиянны сари этген — Жугьут да Худабахши. Мал къоюп къардаш болмас, — Малымны берсенг яхшы.

Кёп салам Алхылавгъа, Сорай дегин Юсупгьа. Бир сени учун болмаса, Элтежакъ эдим сутгьа.

Ифарлы кёкюрегинг, Женнетдир къойнунгну ичи. Чархынгны таза сакъла, — Меникидир емиши.

Тавлулар геле тавдан, Алма юклеп эшекге. Къагъып белингден алып, Урайым акъ тёшекге.

Сагъа сёзлер айтайым, Сен тынгла къулакъ яйып. Сагъа шолай айтмагъа Гьай-гьай айып, гьай айып.

Не билейик, не айтайыкъ Нагагьындан тюзелсек. Не деп йылар экенлер Шу арада, биз оьлсек.

Чиркей кёпюр, Салатав, Агъачкъала, Миятлы, Сёйлеме оьктем-оьктем, — Этерменбет уятлы.

Чиркейлер къувун чыкъгъан, Чирюртдагъы гьуягъа. Орус алгъан юрт йизмик Гелирсен ириягъа.

Къабалайынг къайип эт, Къаршы алдынга яйып эт. Сен сюйгенде сюйгенмен, — Энди сюйсен айып эт.

Гесип ашар алманы, Сындырып ашар къозну. Не айтма гёнгюнг бар эди, Шондан да уллу сёзню?

Тав арасы тар ерде Тарлыгъып чыкъгъан яшман. Сен деген менде къалмас, Гел, этме мени пашман.

Янгыз уьйде ятгъанда, Ярылмайму юрегинг? Къурсагъынга зиянсыз Сыйпайым кёкюрегинг.

Мен бир ялагъай яшман, Сюймеймен ишлемеге. Бир къолума тюшерсен, Теридей тишнемеге.

Тюбегим базалайдыр, Тюбек къабым парсу къдур. Сен мени сюе бусанг, Къойнунга къолум сукъдур.

Яхшы не еринг яхшы, Яман не еринг яман? Шу еёзюнг йылы гелди, Оьх-оьх аман, оьх аман.

Сюемен деп сюйдюрюп, Сюймеймен деп яндырма, Гертилей сюймей бусанг, Гел мени инандырма.

Тартайым тастарынгдан, Тутайым пастанынгдан, Оьбейим яягъынгдан Айланып о ягъынгдан.

Тоба-тоба, тенгирим, Ёкъдан яла ябалар. Былтыр сынгъан юзюкню Бу йыл магъа салалар.

Терезеден къарайсан, Тулумларынг тарайсан. Къыз эдинг, къатун болдунг, Энди негер ярайсан?!

Къонакъ уьйлерде янтыз Оьлемен гёнгюнг аяп. Сен айтгъан сёзлеринге Тураман аркъа таяп.

Ат болмагъы тайдандыр, Чабар ери майдан дыр. Къойнунгда базар тюкен, — Сокъмакълары къайдандыр.

Ширванны шагьтутусан, Шамахыны шапталысан, Аривлени къызысан, Аямай тапталысан.

Сен андасан, мен мунда, Зат гёрюнмей гёзюме. Гьавасы гелген яшман, — Айып этме гёзюме.

Сют булакъдан сув алып, Бюлбюл кажинге тёпоп, Сагъынгъан сари салам Уьч къучакълап, уьч оьбюп.

Ат миндим лавлай-лавлай, Къуръан шайтангъа давлай. Аллагь балагь салмаса, Айрылырманму савлай.

Масжидде муталимлер, Къолунда эки къалам. Сен йиберген саламгъа — Ва алайкум уссалам.

Мен сени инжитмейим, Узакъ этип каламны, Бу садам къайтармайму, Мен йиберген саламны.

Къолума къалам алып, Язувумну язаман. Сен эсиме тюшгенде, Аврумайман, азаман.

Мен снэге гелер эдим, Ананг къоймай гелмеге. Сюегенингни билсем, — Къабул эдим оьлмеге.

Къара агъачны ичинде Къаралып бишер палам. Алтун явлукъгъа тююп, Менден гьасирет салам.

Сарасар къамучугъа Залатойдан ялавсан. Къайдан да гёрдюм сени, — Эсден таймас талавсан.

(«Мажмуъ ал-ашъар ал-ажамийят». Акъмасжит, 1903 й., 40—45 б.)

‹‹‹ ›››