Уллу ата булан къардашланы баяны

Оьлюню ата да, ана да бир, яда янгыз ата бир болгъан бир яда бирден артыкъ эркъардашы яда къызардашы, яда экиси де, оьлюню уллу атасы булан бирче жыйылып, булар булан бирче пай есси де болмаса, шол заман уллу атасы малны уьчден бири аны алыр. Андан эсе къардашлар бу да бир эркъардаш йимик болуп уьлешип алмакъ кёп буса,— аны алыр. Масала, къардашлар бир тюгюл ёкъ буса, уьлешип алмакъ артыкъ. Къардашлар уьч эргиши буса,— уьч пайдан бири артыкъ. Къардашлар эки эргиши, яда бир эргиши де, эки къатунгиши де буса,— уьч пайдан бири де, уьлешип алмакъ да,— тенг.

Уллу ата да, къардашлар да булан бир, яда бирден артыкъ болду, ата да ана да бир къардашы да, янгыз ата бир къардашы да болса, шол заманда да уллу ата къардашлар булан уьлешип алмагъа сюйсе, ата да ана да бир болгъан къардаш уллу атагъа: «мен сагъа хабаргъа янгыз ата бир къардашны да санайман» деп айтар. Аны да санап уьлешген сонг, ата да ана да бир къардаш, бир яда бирден артыкъ эргиши эди буса, къызардаш да болсун-болмасын, янгыз ата бир къардашны гьажбу этип, аны пайы да олагъа къайтар.

Ата да ана да бир къардаш, бир къатунгиши эди буса,— оьзюне малны яртысы къадар болмакъгъа ерли ата бир къардашны къолундагъын къайтарып алыр. Бирден артыкъ къатунгишилер эди буса, оьзлеге малны уьч пайдан экиси къадар болмакъгъа ерли къайтарып алырлар. Бирден артыкъ къатунгишилер малны уьч пайындан эки пайы болмакъгъа ерли къайтарлгъан сонг, таракадан гьеч зат къалмас. Бир къатунгиши малны яртысы къъадар болмакъгъа ерли къайтарып алырлар. Бирден артыкъ къатунгишилер малны уьч пайындан эки пайы болмакъгъа ерли къайтарлгъан сонг, таракадан гьеч зат къалмас. Бир къатунгиши малны яртысы къадар болмакъгъа ерли къайтарып алыр — шол къалгъан зат — янгыз ата бир къардашгъа болур.

Бу ерде пай ессилер пайларын алгъан сонг, ата да ана да бир къардашгъа зат къалмай тура. Янгыз ана бир къардашгъа да малдан зат болгъан заманда, ата да ана да бир къардашгъа болмай къалмакъ арив тюгюл. Аны учун, тараканы ана бир къардашлар алагъан уьчден бир пайын да — ата да ана да бир къардаш да ортакъчылыкъ этип, эки де табун аны арада къатунгишиге де эргишиге де тенг этип уьлешип алырлар. Бу ерде ата да ана да бир къардаш болмай, аны орнунда янгыз ата бир къардаш болса,— магърюм къалыр.