TOC Close
Latin Theme
  • Басылгъан китапны гьакъында
  • Абусупьян Акъайны Яшаву ва Яратывчулугъу
  • Публисистиги
    • Сосьялистлени гьакъыкъаты
    • Ну учун гетди, не учун гелди?
    • Давдан улан тувмас
    • Имамлыкъны гьакъында
    • Кёп асил зат экен бу орус папах!
    • Къатунлар
    • Дюньяны алдынгъы берекети гетмакъны маънасы
    • Бир-эки сёз
    • Къатты ваъза
    • Жагьиллеге бир сёз
    • Жагьиллеге бир насигьат
    • Муталимлер аз болмакъ
    • Мактап ва мадраса
    • Тынгла бир, не айта
    • Баракаллагь кимлеге тийишлидир
    • Къазанышда «Жамъиятун Хайрия»
    • «Жамъиятун Хайрия» деген мубарак затны баяны
  • Абусупьян оьзюню китапларына язгъан башсёзлер
    • «Мажмуъу-л-Манзумат ал-Аджамия»
    • Дагъыстанны аввалгъы заманларындан бир-эки сёз
    • Дагъыстанны гьалындан бир шикаят
    • «Мажмуъу-л-Ашъар ал-Ажамия» китапгъа
    • «Юзйыллыкъ тынч рузнама ва маълюма гьасана» деген китапгъа
    • «Ал-Хидмату-л-Машкура фи-л-Люгъати-л-Машгьура» китапгъа
    • «Бу жылтны ичинде уьч китап бардыр…» деген китапгъа
    • «Иршаду-с-Сибъян» китапгъа
    • «Китаб фи Илми-л-Гьисаб» китапгъа
    • «Гиччи Тажвид» китапгъа
    • «Сафинату-н-Нажат» китапгъа
  • Кагъызлары
    • Тешеккюр
    • Досну эсгиси яхшы
    • Агъасы Абулхайыргъа язгъан кагъыз
  • Тил ва адабият масъаллары
    • Тил масъаласы
    • Ажамча назму этегенлеге бир сёз
  • Абусупьянгъа багъышлангъан сатырлардан
  • Къылыкъ-эдеп масъаллары
    • Хабарлар
      • Къыссату Малика
      • Къыссату Гьатим ат-Таъи
      • Къылыкъ китап
        • ЯХШЫ КЪЫЛЫКЪЛАНЫ БАЯНЫ
        • ЯМАН КЪЫЛЫКЪЛАНЫ БАЯНЫ
        • ХАБАРЛАР
        • ЯМАН КЪЫЛЫКЪЛАНЫ БАЯНЫ
        • ЯХШЫ КЪЫЛЫКЪЛАНЫ БАЯНЫ
  • АБУСУПИЯНГЪА БАГЪЫШЛАНГЪАН САТЫРЛАРДАН
  • ХАЛКЪ АВУЗ ЯРАТЫВЧУЛУГЪУ
    • ЧЕЧЕГЕН ЮММАКЪЛАР
    • САРЫНЛАР
  • АБУСУПИЯНГЪА БАГЪЫШЛАНГЪАН САТЫРЛАРДАН
  • ШИЪРУЛАР, МАСАЛЛАР, ГИЧЧИ ПОЭМАЛАР
    • ЯШЛАГЪА НАСИГЬАТЛЫ ТЮРК
    • АТА ТИЛИНДЕН БАЛАГЪА
    • КИТАП — ИЛМУ МАЪДАНЫ
    • НАЗМУ
    • Назмул-калам
      • Иманны баяны
      • Аллагъу таалагъа инанмакъны баяны
      • Малаиклеге инанмакъны баяны
      • Китаплагъа инанмакъны баяны
      • Пайгьамбарлагъа инанмакъны баяны
      • Къыямат гюнге инанмакъны баяны
      • Аллагъу тааланы къадарына инанмакъны баяны
      • Ислам, игьсан, сюннетни баяны
      • Намазгъа жувунмакъны баяны
      • Намаз къылмакъны баяны
      • Оразаны баяны
      • Яман къылыкъланы баяны
      • Яхшы къылыкъланы баяны
      • Я раббана, сенден мадад
      • Насигьат
    • «Бакъыргъандан» бир назму
      • Назму
      • Женгертге ва къомурсгъа
      • Тюлкю булан бёрю
      • Тюлкю де, бёрю де, арслан да
      • Сюлюк ва йылан
      • Манай Алибековну «Моллалар» (1911 й.) деген шиърусуна Абусупиянны жавабы
      • Къызъяшланы тилинден бир шикаят
      • Къызларына кёп мал сёйлейгенлени тилинден
      • Яман гелин
      • Къайсы якъдан ел уьфюрсе, шогъар гёре айланагъан бир табун ягьсыз-намуссузланы тилинден
      • Интернационал
      • Магъмуз тав
      • Гъазел
      • Язбашда
      • Адамлыкъ
      • Саманчы
    • Абусупиянгъа багъышлангъан сатырлардан
  • Дастанлар, уллу поэмалар
    • Дагьир-Зугьра
    • Къыссату Бозйигит
    • Аминтазаны таржумасы
      • Биринчи бёлюк
      • Экинчи бёлюк
      • Уьчюнчю бёлюк
      • Дёртюнчю бёлюк
      • Бешинчи бёлюк
      • Алтынчы бёлюк
      • Еттинчи бёлюк
      • Сегизинчи бёлюк
      • Тогъузунчу бёлюк
      • Онунчу бёлюк
  • Динге багъышлангъан проза асарлары
    • Китаб фи илм ил-калам мухтасар мин ал-кутуби ли-ажли гьидаят ил-авам
    • Ажам паратъиз
      • Варис болагъанланы баяны
      • Пайланы да, пай ессилени де баяны
      • Гьажбуну баяны
      • Варисликни эки ёлу жыйылгъанланы баяны
      • Уллу ата булан къардашланы баяны
      • Варисликни себеплерини баяны
      • Варисликден гери урагъан затланы баяны
      • Тарака токъталагъан ерлер
      • Тарака нече пайгъа уьлешинегенни баяны
      • Авлуну баяны
      • Пайлар сынмакъны баяны
    • Тариху анбиятъ
      • Пайгъамбарланы аввалгъынчысы — Адам алайгьиссалам.
      • Экинчиси — Шиш алайгьиссалам.
      • Уьчюнчюсю — Идрыс алайгьиссалам.
      • Дёртюнчюсю — Нугь алайгьиссалам.
      • Бешинчиси — Гьуд алайгьиссалам.
      • Алтынчысы — Салигь алайгьиссалам.
      • Еттинчиси — Ибрагьим алайгьиссалам.
      • Сегизинчиси — Лут алайгьиссалам.
      • Тогъузунчусу — Исмаил алайгьиссалам.
      • Онунчусу — Исгьакъ алайгьиссалам.
      • Он биринчиси — Якъуб алайгьиссалам.
      • Он экинчиси — Юсуп алайгьиссалам.
      • Он уьчюнчюсю — Айюб алайгьиссалам.
      • Он дёртюнчюсю — Шуъайб алайгьиссалам.
      • Он бешинчиси — Муса алайгьиссалам.
      • Он алтынчысы — Гьарун алайгьиссалам.
      • Он еттинчиси — Юшаъ алайгьиссалам.
      • Он сегизинчиси — Давуд алайгьиссалам.
      • Он тогъузунчусу — Сулайман алайгьиссалам.
      • Йигирманчысы — Ильяс алайгьиссалам.
      • Йигирма биринчиси — Альясаъ алайгьиссалам.
      • Йигирма экинчиси — Юнус алайгьиссалам.
      • Йигирма уьчюнчюсю — Шатъя алайгьиссалам.
      • Йигирма дёртюнчюсю — Данийал алайгьиссалам.
      • Йигирма бешинчиси — Закарийа алайгьиссалам.
      • Йигирма алтынчысы — Ягьйа алайгьиссалам.
      • Йигирма еттинчиси — Иса алайгьиссалам.
      • Пайгъамбарыбыз Мугьаммад саллаллагъу алайгьи васалламны аталары.
      • Дюньягъа гелмакълыгъы.
      • Пайгъамбарлыкъ берилмагъы.
      • Маккадан Мадинагъа бармакълыгъы.
      • Къуръан. Миъраж.
      • Пайгъамбар алайгьиссаламны уьй агълюсю.
      • Халипалар.
    • Арапча дуаланы таржамасы
      • Алгьамны маънасы.
      • Къулгьуну маънасы.
      • Аттагьийятны маънасы.
      • Аллагьуммагъдинаны маънасы.
      • Намазны ичиндеги бир-нече дуалар.
      • Намазны артындан охулагъан тасбигьлени маънасы.
      • Намазгъа жувунмакъдагъы дуалар.
      • Намазгъа жувунмакъдагъы дуалар.
      • Эшикге олтурмакъдагъы дуалар.
      • Намаз чакъырмакъ — къамат этмакъ.
      • Къуръандагъы сужданы дуасы.
      • Янгур тилемакъны дуасы.
      • Гьар ерде бири болагъан увакъ дуаланы маънасы.
      • Танбигь.
      • Жаназа намаздагъы дуаланы маънасы.
    • Абусупиянгъа багъышлангъан сатырлардан
  • Дюнья илмулардан
    • Жагърапия
      • Асия
      • Африкъа
      • Амрикъа
      • Авустуралия
    • Гьазир дарман
    • Илму гьисапда тарыкъ болагъан бир нече оьлчевлер
    • Таъдадны да, таркъимни де баяны
    • Чакъгъа къарап, явун барын-ёгъун билмакъны баяны
    • Севдюгерчилеге бир сёз
    • Бир нече пайдалар

Назму

Гьар ким къылса тарикъатны даъвасыны, Аввал бир ол шариатны билмакъ герек. Шариатны ишлерин ол тамам этип, Андан сонгра бу даъваны къылылмакъ герек.

Шариатсыз сёз айтмаслар тарикъатда, Тарикъатсыз сёз де болмас гьакъыкъатда. Бар да бу ишлер билинер шариатда, Жумласыны шариатдан гёрмакъ герек.

Андан сонгра бир эр герек ирадатлы✻, Болгъан буса ол бир эрден ижазатлы✻, Шариатгъа тюз гелеген караматлы Мюрид аны этегини тутмакъ герек.

Бу ишлени билмей гьар ким шайхман✻ десе, Караматдан, вилаятдан✻ хабар берсе, Батъилдир✻ ол, эгер ругъул амин эсе — Андай✻ батъил даъвалардан таймакъ герек.

Ирадатсыз, ижазатсыз мюршид болмас, Тарикъатны аламатын гьеч де билмес, Мубтадиъдир✻, ирадатгъа лайыкъ гелмес,— Олайлардан йыракъ-йыракъ турмакъ герек.

Ирадатны берип агьли ижазатгъа, Даим бол, гел, гече-гюндюз риязатгъа. Санап аны хидматыны ибадатгъа, Къуллугъунда белин байлап турмакъ герек.

Андан сонгра мужагьадагь✻ тонун гийип, Риязатны✻ мюющюнде агъып-ирип, Оьктемликден тавазуъну✻ сыйлы гёрюп, Оьктемлигин сатып хорлукъ алмакъ герек.

Бу ишлердир эренлени къылгъанлары, Мюридлери билсинлер деп айтгъанлары, Гьакъдыр булар бир зарра ёкъ ялгъанлары — Бу сёзлеге жан къулагъын асмакъ герек.

Герти кюйде гьар ким къылса къабул муну, Риязаты булан болсун гече-гюню, Юрек булан бек игьтикъад✻ этип аны, Устазындан кёмек далап этмакъ герек.

Ирадатсыз бу ёлгъа гьеч гирмедилер, Риязатсыз гьеч пусун йибермедилер, Ижазатсыз бир де аякъ алмадылар,— Мюрид болгъан бу сыпатлы болмакъ герек.

Гьар ким гирсе бу ёллагъа белин байлап, Герек бийдир, герек къулдур, оьзюн ойлап, Таваккалын бир Аллагьгъа догъры айлап✻, Таважжуны✻ шайыхлагъа этмакъ герек.

Гьар ким болсун ибадатгъа гире болса, Тавба этип, тарикъатгъа аякъ салса, Гьакъыкъатны далап этип излей барса — Бир устазны буйрукъларын тутмакъ герек.

(«Василат ун-нажат». Темирханшура, 1908 й., 27—28 б.)

⁂

Ай гьабиб Гьакъ Мугьаммад✻, я шапаат маъданы! Сен оьзюнг мухтарысан✻ жумла пайгьамбарланы. Гюл юзюнг гёрмей инандым, гел унутма сен мени. Дюшди гёнглюм✻, я Мугьаммад, жаным арзулар✻ сени.

Гьакъ тааланын гьабибисан✻ сагъадыр ихтияр, Сенин ичун яратубдур✻ бу жигьанда гьар не вар✻. Сенсиз олса✻ жаннатын✻ нигъматлары ёкъ игътибар✻. Дюшди гёнглюм, я Мугьаммад, жаным арзулар сени.

Сенден истарлар✻ мадад къапунгда юз-минг анбия✻, Сенден олмышдыр✻ калимуллагь асасы ажДагъа. Сенсиз айланмаз эди✻ кёклер, ер олмазды бина✻. Дюшди гёнглюм, я Мугьаммад, жаным арзулар сени.

Жумла махлукъдан гёзелсен, гьар санынг бир пара нюр, Дишляринг✻ инжи, дилинг✻ жавгьар, лабынг✻ маржандур. Агъзынг✻, амма, мискими-анбармы — билмазам недур✻. Дюшди гёнглюм, я Мугьаммад, жаным арзулар сени.

Бу заиф✻ умматлара✻ сенсен Худаны✻ рагьматы. Сенсиз олса истамаз✻ гьашыкъларынг гьеч жаннаты. Лаълу✻-якъутдан гёзелдир гьар сёзюнг, ёкъ къыйматы. Дюшди гёнглюм, я Мугьаммад, жаным арзулар сени.

Ач гёзюнг назлы юхудан, гел, къыямат болды, тур — Халкъ арасында бугюн бу фитнати кубраны✻ гёр. Сёзляринг бармы — юрют, буйрукъларынг бармы — буюр. Дюшди гёнглюм, я Мугьаммад, жаным арзулар сени.

Бир заиф къулдур Абусуфьян, гюнагъы чокъ✻ аны. Ёкъ олур✻, амма, эгер олса шапаатынг сени✻. Арзи Магъшарда✻ бизин андан айырма, я Гьани✻. Дюшди гёнглюм, я Мугьаммад, жаным арзулар сени.

(«Мажмуъ ул-манзумат ал-ажамийят». Темирханшура, 1907 й., 25 б.)

‹‹‹ ›››