Бешинчи сагьна

(Жульеттаны ятыв отаву. Ромео ва Жульетта.)

Жульетта.

Гетемисен дагъы? Тангъа хыйлы бар…
Сени къоркъув къулагъынга чанчылгъан
Торгъайны тюгюл, — бюлбюлню сарнаву.
Гече шо нар терекге къонуп йырлай.
Инан магъа сен, аявлум, шо бюлбюл.

Ромео.

Ёкъ, шо торгъай — тангны билдиривчюсю.
Тюгюл бюлбюл! Къара, мени сюйгеним:
Гюн йылтынлар ярыкъ лансыллавда,
Шаркъда булут къырыйларын алтынлай…
Янып битди бу гечени чырагъы.
Шат гюндюз туманлы тав башларында
Ал аякъларындан туруп юрюдю…
Гетип къалайым, я къалып оьлейим!

Жульетта.

Мен билемен, жаным, билемен яхшы
Гюндюзники тюгюл шо лансыл ярыкъ:
Шо — сагъа гече факелдей ярыкъдан
Мантуягъа ёлгъа нюр яймакъ учун
Гюн пуслатып учуртагъан метеор!
Къал дагъы! Гетмеге вакъти болмагъан.

Ромео.

Къой, мени элтсинлер оьлюм жазагъа!
Сен шону сюе бусанг, мен кёп шатман!
Дюр! Шо боз ярыкъ — тюгюл тангны бети.
Торгъай тюгюл кёк гюмезни тюбюнде
Уьстюбюзде бийикде бек зенгирген…
Гетмек хошумдан, къалмакъгъа иштагьым
Арта бара баргъан сайын жанымда.
Гел?! Гьей оьлюм! Алгъыш сагъа! Жульетта
Шолай сюе! Гьюрюм, жаным! Гел, дагъы!
Лакъыр этейик… Танг къатып битмеген.

Жульетта.

Танг къатгъан, къатгъан! Вай!
Тез къач мундан, тез…
Она торгъай шо зенгли жарыллайгъан,
Бизге итти ва гелишсиз сеслерин

Оьрден чачагъан… О чебер кюйлерин
Татли йырлай деп лап негьакъ айтылгъан —
Ол гьали бузду бизин кююбюзню…
Дагъы да айталар, — бакъа булан шо
Алышдыргъан оьзюню гёзлерин деп…
О, неге шолар бирче сеслерин де
Алышдырмагъанлар? Шо тавуш бизин
Бир-бирибизден айырды… Танг алда
Къувалай сени жарыллаву булан…
Къач, аявлум… Мангып танг къатып бара.

Ромео. Мангып? Къайгъыбыз чы бара тунугъуп.

(Дигиза геле.)

Дигиза. Синьора!

Жульетта. Не бар, эмчек анам?

Дигиза. Геле тура мунда синьора анагъыз! (Ромеогъа) Гетигиз!

(Гете.)

Жульетта. Терезе, гийир гюнню, — чыгъар мени жанымны!

Ромео. Савбол, савбол вай, аявлум! Бир оьбюшден сонг мен тюшюп гетермен. (Оьбе.)

(Терезеден тюше.)

Жульетта.

Сен гетдинг… жаным! Ессим! Азиз эрим!
Къурдашым! Мен гьар гюн герекмен алма
Сенден бир хабарны… Гьар-бир минут чу
Мени учун кёп узакъ гюн… Агь, сонг шолай
Къарт болурман Ромеомну гёргюнче.

Ромео.

Савбол! Азизим, гьар онгайны бийлеп
Мен салам кагъызлар язарман.

Жульетта. Вай, жаным! Гёрюшюбюзмю экен дагъы?

Ромео.

Шек этмеймен. Бизин къыйналывубуз
Гележекде татли лакъырда болар.

Жульетта.

Вай, Аллагь! Бир ругь магъа балагь ёрай:
Сен гьали тюпде гёрюнесен магъа —
Къабурда ятгъан бир гёммек сюекдей:
Не гёзлерим янгыла, не де сен
Бек азгъансан.

Ромео.

Магъа сен де, сюйгеним; лап шо кюйде
Гёрюнесен, инан… Эгь, къуру къайгъы
Къаныбызны иче… Савбол! Эсен тур!

(Гете.)

Жульетта.

О, насип, насип! Сен алышынасан
Деп айта сагъа бар халкъ: шолай бусанг,
Алышынмай сюеген Ромео булан
Не ишинг бар? Сен бол алышынагъан!
Умут этемен, узакъ сакъламассан
Шону сен оьзюнгню ягъынгда: магъа
Къайтарарсан!

Синьора Капулет (бириси уьйден). Гьей, къызым! Сен турдунгму?

Жульетта.

Кимдир ол? Синьора мамам. Яхари
Шулай тез турдунгму, — геч ятгъанмысан?
Булай хапарсыз гелмегинг недендир?

(Синьора Капулет гире.)

Синьора Капулет. Нечиксен, Жулия?

Жульетта. Бузукъман, синьора!

Синьора Капулет.

Зукъаринге йылаймысан гьали де?
Чыгъармас чы гёзьяшларынг кёрюнден!
Чыгъарсанг да, къызым, ол да тирилмес.
Йылама, къызым, таман къой, йылама!
Гьар булан къайгъырмакъгъа кёп сююм:
Кёп къайгъы — гьакъыл аз болмакъдан бола.

Жульетта. Къоюгъуз, яс этейим къыйыныма!

Синьора Капулет.

Шондан дагъы да артар сени къайгъынг
Ягъынга къайтмас ясынгны себеби,
Оьлгенине сен йылайгъан сюйгенинг.

Жульетта.

Шулай терен сизин тас этгенимни,
Мен гьали тек ясын этме боламан
Аявлумну.

Синьора Капулет.

Таман, къызым! Таман, къызым! Йылама!
Шону оьлгенине йыламакъдан эсе,
Шону оьлтюрген нас сав къалмакъ саялы
Артыкъ йылайсан.

Жульетта. Ким нас?

Синьора Капулет. Нас Ромео!

Жульетта.

Шону да, насны да арасында кёп
Мезгил бар. Вай, Аллагьым, сен шондан геч!
Мен юрегим булан гечемен шондан.
Болса да, дюньяда гьеч бир гиши ёкъ
Шону йимик юрегимни гьакитген.

Синьора. Неге тюгюл, мурдар оьлтюрювчю сав.

Жульетта.

Дагъы, мени къолларымдан шо йыракъ;
Неге зукъарим учун оьч алмайман.

Синьора Капулет.

Биз оьч алырбыз, къызым, бол парахат!
Гьы, таман йылагъанынг! Мантуягъа
Йиберилген мурдар душман, мен шонда
Йиберирмен биревню. Ол да шонда,
Шогъар олай арив бир ичги берир,
Гечикмей етер артындан Тибалтны,
Сонг рагьат болурсан, къызым, тюгюлмю?

Жульетта.

Ёкъ! Оьзюм Ромеону гёргюнчеге
Мен гьеч рагьат болмажакъман… Ёкъ… Оьлюм…
Аявлума къайгъырывум бек авур!
Синьора! Сиз барагъанны тапсагъыз.
Йиберирмен мен оьзюм шо агъуну.
Ашап шону Ромео рагьат юхлар.
О! нечик юрек ачый шо Тибалтны
Оьлтюрювчюсюне чабып къарышып,
Шондан алып оьч, къанып болмайгъангъа!
Шону аты нечик юрекни яндыра.

Синьора. Сен тап агъу — мен адамны табарман. Гьы, къызым! Сагъа сююнч айтайым?

Жульетта.

О, сююнч тарыкъ бу яслы гюнлерде!
Не сююнчдюр, айтыгъыз чы, синьора?

Синьора Капулет.

Яхшы ата берген, къызым, сагъа Аллагь
Айырмакъ учун къайгъынгдан сени, шол
Сен де, мен де умут этмейген бир той
Этмеге деп онгарыла, чалыша.

Жульетта. Я, не тойдур о, биз умут этмейген?

Синьора Капулет.

Не той болсун, къызым: хамисгюн эртен
Исбайы, арив, жагьил граф Парис,
Сыйлы пир Пётрны килисасында,
Насипли, оьз къатыным бу деп сагъа

Айтажакъ, насипли къатын этежек!…

Жульетта.

Ёкъ, Пётрны килисасы шагьатдыр,
Мен насипли къатын шогъар болмасман.
Тамаша боламан… Алагъан мени
Менден разилик сорамай,
Мени эрге берелер!… Я, ол нечик?
Тилеймен, синьора, айт сен ессиме —
Атама, — мен эрге гьали бармайман.
Барсам да намус булан ант этемен,
Шо Парисге баргъынчагъа, шолай бек
Мен сюймейген къан душман Ромеогъа
Барыр эдим! Не сююнч экен хари!

Синьора Капулет.

Муна атанг! Гьали бугъар оьзюнг айт.
Гёрербиз — нечик къабул этер экен.

(Капулет ва дигиза гелелер.)

Капулет.

Гюн чыкъгъандан сонг ерге чыкъ да тюше,
Тек племяннигимни гюню батгъан сонг
Уллу янгур ява арты уьзюлмей…
Гьы, нечик? Къызым ошайсан чоргъагъа:
Къуру агь уруп тёгюп гёзьяшланы
Акъдырасан… Гиччи къаркъаранг булан
Бирден боласан къайыкъ да, денгиз де.
Денгиз деме ярайгъан гёзлерингде
Гёзьяшланы сюргюню ва къайтыву.
Толкъунларда бата — чыгъа юзеген
Къайыкъ — шу сени назик къаркъаранг.
Авур кюстюнювлеринг де — денгиз ел:
Арт-артындан уруп гьавлап эркинде
Тынлыкъ тюшмесе, шолар толкъун атып
Бузуп гьар санны, сувгъа батдыралар.
Къатын! Айтдынгмы гьукмумну сен бугъар?

Синьора Капулет.

Айтдым, синьорум! Тек бу къабул этмей
Сагъа бу бойсынып баракалла дей.
Къабургъа бармагъа сюе, авлия!

Капулет.

Токъта! Къой гьали англайым, къой, къатын…
Не? Нечик? Сюймей? Не? Баракалла дей?
Дагъы да шу сыйдан оьктем болмаймы?
Шу нас, оьзюне тапгъангъа эрликге

Шолай сыйлы бир синьорну, — сююнмейми?

Жульетта.

Сююнмеймен — баракалла беремен
Сюймейгенге гьеч бирев оьктем болмас.
Гьатта, — яманлыкъ учун да тек, — шогъар
Себеп сююм бола буса — айтарман
Баракалла деп…

Капулет.

Бу не? Гьа! Сен гьакъыл уьйретемисен?
Не сёзлер эшитемен? «Сююнмеймен»
«баракалла деймен», «оьктем болмайман»
Ёкъ, буюр чу сен баракалла бермей,
Разилигинг билдир магъа ичингден!
Тышда оьктем болмай, тек ичингден бол!
Шонда, хамисгюн пир Пётрны
Килисасына шо граф Парис булан
Эрге гебин къыйылмагъа бармагъа
Къыйра аякъларынгны сен гьазир эт.
Болмаса мен аркъан булан сюйрермен!
Огь, акъ — саргъылт мурдар! Огь, сен нас!
Огь, аявлу чырай!

Синьора Капулет. Фий! Я, жинли болма!

Жульетта.

Атам! Тизден чёгюп сагъа тилеймен, къой
Мен де сагъа бир сёзюмню айтайым!

Капулет.

Тас бол!… Жагьаннем болгъур мурдар!
Тас бол!
Башалман къыз! Эдепсиз! Айтаман чы:
Хамисгюн сен килисагъа барырсан,
Болмаса сен гёзюме гёрюнмессен!
Къарыв берме!… Гьеч бир жавап да къатма
Шосуз да къакъмагъа къолум къычыта.

(Къатынына.)

Гёр: бизге Аллагь янгыз берген деп
Йылай эдик… Ёкъ, бизге таман шу да.
Шуну булан да таман бизге такъсыр!
Тасбол сен, гет гёз алдымдан! Биябур!

Дигиза.

Я рабби Тенгирим! Къызны сакъла!
Гюнагь сизге, синьор! Языкъ къыз!

Капулет.

Неге магъа гюнагь бола, гьакъыллым?
Тилигизни байлагъыз, уллу алим!

Сизин гёзлей варыллайгъан къатынлар.

Дигиза. Мен яман зат айтмадым чы сёкмеге.

Капулет. Болса, арек тур!

Дигиза. Сёз айтма ярамай.

Капулет.

Тын, къарт авлия! Тас болуп гет шундан:
Ювукъ къатынлар булан ичип хохай!
Мунда бизин алдыбызда гёпме сен!

Синьора Капулет. Къарсалама хари!

Капулет.

Аставфируллагь!
Гьейлер, нечик шайтанлы болмай къалдым?
Гюн-гече де, гьар сагьатда, минутда,
Ишде, оюнда мен де бир гьай эди:
Нечик берирмен къызымны эрге деп.
Гьали муна бугъар уллу девлетли,
Тарбиялы дагъы артыкъ болмасдай
Толу саламатлы жагьил уланны,
Асил къанлы бийни тапгъанман:
Бу башалман къыз, бир йылавуч къурчакъ
Бети къара айтмагъа: «эрге бармайман»
«Сюймеймен», «мен бармагъа гьали де яшман»
«багъышлагъыз» — бармайсан дагъы эрге?
Яхшы, мен багъышларман оьзтёрече.
Къызым болмассан, — уьйден къуваларман,
Яшарсан — ашарсан, тапгъан ерингде!
Эшитемисен? Ойлаш, мен сюймеймен
Масхараны… Хамисгюн ювукъ. Ойлаш.
Мени къызым бусанг, — барырсан шогъар.
Тюгюл бусанг, уьйден чыгъып гет де тур
Орам-орамда садагъа да тилеп:
Оьлсенг де сонг сагъа гьеч къарамасман!
Бир затым да болмас сеники. Ойлаш…
Мен сёзюмню къатты тутаман, инан!

(Гете.)

Жульетта.

Кёклерден гьеч къалкъмайму экен къызгъаныв
Шондан дертни теренлигин гёрмесми?
О, азиз анам! Сен мени теберме,
Эрге бармагъымны айгъа артгъа сал…
Бир жумагъа сал… Болмаса, магъа да,

Тибалтны склепинде гелин ятыв сал!

Синьора Капулет.

Сёйлеме. Мен сагъа гьеч сёз айтмасман
Нечик сюйсенг шолай эт, мени ишим ёкъ.

(Гете.)

Жульетта.

Вай, Аллагь! Эмчек анам, айт не этейим?
Эрим — ерде, антым — кёкде. Шо антны
Эрим оьлюп, кёкден гери бергинче,
Нечик эркин болурман? Бир кёмек эт!
Гьакъыл уьйрет: вай аман, вай аман, огь!
Яхари, кёклер, мендей ажиз инсангъа
Шолай къатты торну салма яраймы?
Гьы, не айтарсан? Яхари, гёнгюм алма
Бир сююнч сёзюнг де ёкъму, дигизам?

Дигиза.

Билемисиз, къувалангъан Ромео,
Энни сизин яныгъызгъа о къайтмас, —
Къайтма батырлыкъ этсе де, сав къалмас.
Шону учун, оьз гьакъылым булан айтаман:
Шо графгъа барып къалсагъыз къолай.
Огь, бир эргиши, къоччакъ дагъы Парис!
Ромео ону янында — чюпюрек.
Ол буса лап къаракъуш, синьора;
Къаракъушда бек тири янагъан
Парисдеги шо боз гёзлер бармы экен?
Жаным булан ант этермен, графгъа
Эрге бармакъ сизге бир уллу насип.
Ромео да ол гьали оьлгенге гьисап:
Сав буса да ондан сагъа асув ёкъ.

Жульетта. Юрегингден айтамысан?

Дигиза.

Юрегимден,
Бар жанымдан — ярылсын шу юрегим
Ёюлсун жаным — мен герти айтмай бусам.

Жульетта. Амин!

Дигиза. Не айтдыгъыз?

Жульетта.

Не яхшы маслагьат
Бересен хари шу дертли жаныма!
Бар айт, синьора, анама, — мен атамны
Бек къазабын чыгъартгъаным саялы
Товба этип Аллагьдан гечмек тилеме
Ата Лоренцону келиясына
Бараман деп. Барып шону сен билдир.

Дигиза. Барайым. Кёп гьакъыллы иш этесен! (Гете.)

Жульетта.

Пасат къарт къаргъа! О, сен яман илбис!
Къайсы сени гюнагьынг артыкъ экен?
Антыма мен хыянатлы болсун деп
Буварывунгму? Я нас тилинг булан
Бир алдын минг керен сама макътавдан
Артыкъ макътап мени ессим эримни,
Сонг дагъы да шону сёгегенингми?
Болса лагь бол, нас маслагьатчы!
Энниден сонг шу мени гёнгюмню де
Сеникини де арасы — учурум!…
Барайым гьали падреге: шо сама
Тапмасмы экен мени къутгъармагъа эп?
Болмаса — оьлмек ихтияр гьеч таймас.

(Гете.)