Бешинчи сагьна
(Капулеттини уьюнде зал. Музыкантлар ва къуллукъчулар геле.)
Биринчи къуллукъчу. Я шо черме къурсакъ къайда гетди? Неге ол затланы жыйышдырмагъа кёмек этмей. Бошгъапланы яламакъ — муна шону иши.
Экинчи къуллукъчу. Бары да иш экигине эки къызны къолуна бериле буса, кёп яман. Шоланы шо къолун дагъы да жувмагъа къол буса.
Уьчюнчю къуллукъчу. Креслоланы тайышдыр, ишкапны йылышдыр, гюмюш затлардан да гёзлерингни уьзме. Сен буса, азизим, шо марсипанны бир гесегин мени учун ари салып къой! Эшик алда турагъан гишиге айт, аллагьисен Тирчменни ва Ленаны шунда гелмеге къойсун… Гьей Антонио! Черме къурсакъ!
Уьчюнчю къуллукъчу. Сюйгенинг къолунга, къурдаш! Мунаман!
Биринчи къуллукъчу. Уллу залдан сени чакъыралар токътавсуз, къычыралар!
Уьчюнчю къуллукъчу. Яхари, дагъы энни дёрт ярылып болмасбыз чы! Гьы, яшлар, тюзюрюгюз, оьзюгюзню къоччакъ тутугъуз! Ким артда къалыр, шол бары да къалгъанын алыр!
(Тозулалар.)
(Гелелер: къарт Капулет, сонг къонакълар булан Тибалт, Жульетта ва дигиза; ахыр да маскалар гийген Ромео оьзюню къурдашлары булан. Къонакълар, маскалылар ва къуллукъчулар.)
Капулет.
Гьы, синьоралар, тилеймен, буюругъуз
Сизге иш болажакъ, тек дамаланы
Аякъларында къатувлар болмаса.
Гьа, синьоралар? Сизге къакъдымму?
Ким гьали бийивден гери урулур?
Бир къарагъыз гьали гери урулуп, —
Шоссагьат: «къатув!» дермен! Гьа? Тутдумму?
Тилеймен, сиз буюругъуз, синьорлар!
Бизин заманда мен де маска гие эдим,
Арив синьориналагъа ёммакълар
Къулакъларына мен шыбышлай эдим…
Эгь! Бир заман эди дагъы… Гетди ол!
Синьоралар, тилейбиз сиз буюругъуз!
Гьы, согъугъуз музыкантлар! Гьы, ер, ер!
Йылышыгъыз, ер этигиз, господа!
(Музыка, бийив.)
Гьей агьмакълар! Ярыкъ эт! Столланы
Йылышдыр, отбашдагъы отну сёндюр!
Шолсуз да исси!
(Биревю Капулеттге.)
Агьа! Яхшы гелдинг,
Олтур гьали, иним Капулет, олтур!
Бизин бийийген заманыбыз оьтдю!…
Гьы гьали къурдашым, бир эсинге сал, —
Ахырынчы не ерде маска гийдик?
Экинчи Капулет. Воллагь къурдаш шондан гетди отуз йыл.
Биринчи Капулет.
Болма ярамас шончакъы тюгюлдюр!
Люченцияны тоюнда эдик, эсимде шо йылланы
бармакъларда санарман…
Йигирма йылдыр, озса — йигирма беш.
Экинчи Капулет. Э! не дейсен сен! Артыкъ! Уланына, мессир, гьали отуз йыл болуп тура.
Уьчюнчю Капулет. Кимге дейсен? Эки йыл алъягъында ол гьакъылбалыкъ болмагъан дей эди.
Ромео (къуллукъчугъа). Кимдир шо синьорина къолу булан шонда бир кавалерни гьюрметлеген.
Къуллукъчу. Билмеймен, синьор.
Ромео.
О, магъа бакъдыргъай эди шону отларыны ярыгъын!
Чача шавла аривлюгю къарангылыкъда пархып,
Арап къызны къулагъында алмасдай тунчукълукъда.
Шу дюнья гёзеллик тюгюл, динлер шогъар къуллукъда!
Къардай акъ шолай гёгюрчюн къалгъанда сиривюнде
Нечик болгъан шу гьюрю къыз къатынлар уьюнде?
Бийив битгендокъ мен къарап онгайлы ер тутарман,
Алдымда аждагьа болсун, — шугъар ёл аларман,
Къатты мени къолларыма леззетни тутдурурман.
Суратчы гьызгъан, шаир язгъан акъ къолун мен алырман,
Гьали болгъунча юрегим мени сююм билмеген:
Ант этемен, гьеч гёзлерим шолай гёзел гёрмеген.
Тибалт.
Я шу тавуш Монтеккини тавушу!
Бар чы сен, паж, гелтир тез шпагамны!
Шу нас маска да гийип шунда гелген,
Бизин мысгъылламагъа бу чирелген.
Асил тухумубуз булан ант этемен:
Шуну жанын жагьаннемге берермен!
Биринчи Капулет. Племяннигим, не этесен? Къарсалайсан?
Тибалт.
Душманыбыз, агъав, мунда,
Ол мунда бизин хорламагъа гелген,
Ол бизин тойну мысгъыллама сюе.
Биринчи Капулет. Я шо чу жагьил Ромео? Тюгюлмю?
Тибалт. Дюр, шолай, агъав, лап оьзю шо мурдар!
Биринчи Капулет.
Оьзюнг сакъла, племянник!
Шогъар тийме!
Ол оьзюн дворяниндей юрюте.
Гертилей де шо саялы Верона
Макътанмагъа ярай: асил, саламат,
Яхшы тарбиялы ва бек гьакъыллы.
Сав шагьарны берсе де мен сюймеймен
Бизин уьйде шогъар гиши тийгенни.
Шону учун сен оьзюнгню де сакъла чы.
Шону да шунда барлыгъын сен унут.
Мен шолай сюемен. Эт айтгъанымны.
Шат тут оьзюнгню, яз мангалайынгны:
Ораймагъынг шу жыйынга ярашмай.
Тибалт.
Ёкъ, яраша! Мунда мурдар къонакълар!
Мен гётермеге болмайман!
Биринчи Капулет.
Болурсан!
Огь, яман яш! Борчлусан шолай этме
Мен сюйгендей этмеге герексен! Я
Кимдир шунда хожайын: менму, я сен?
Сен чыдама болмайсан! Шугъар къара!
Къонакълар булан дав этме сюесен…
Тьфу! Гьы!… Тавукъ хораздай къыччыра,
Бу нарыста уллуланы уьйрете!
Тибалт. Я, агъав, бу чу биябурлукъ!
Биринчи Капулет.
Сен гет.
Нас къылыкълы яш! Къарагъыз сиз бугъар!
Сен, балам, ачувландырма! Билемен
Не айта бусам да (бийийгенлеге)
Шолай, яхшы!
(Тибалтгъа)
Сен
Хоразсан, билемисен! (Къуллукъчугъа)
Ярыкъ, ярыкъ!
Ярыкъ этигиз (Тибалтгъа)
Сени токътатарман!
Аявлу яш! (Бийийгенлеге)
Жанлы, чалт, чалт азизлер!
Тибалт.
Гюч етип алынгъан бойнума чыдам
Эркин жинлевюм булан къартыллай… Яхшысы.
Къачмакъ къазап ялынымдан къысгъасы.
(Гете.)
Ромео (Жульеттаны къолун ала).
Мен гюнагьлы къолум булан, къол етмес
Бек сыйлы хазнаны тийип нас этсем,
Такъсыргъа алсам къатты борч да таза этмес.
Шо мурдар къолум этген кирни оьпсем,
Таза болур. Изну бер, болма оьктем!
Жульетта.
Къолугъузну бек хорлайсыз, дербишим,
Шонда тек тазалыкъ гёнгюл гёрюне.
Дербиш чи шайыхланы
Ихтиярлы къолларын оьпме даим.
Ромео. Шайых да, сапарчы да тенг авзулу.
Жульетта. Авзулары янгыз динге байлавлу.
Ромео.
Гьюрюм! Алсын эрним уьлгю къолумдан —
Дуалар охуп, оьбейим авзунгдан.
Гюл башынгны дуаларыма не
Жанымны азапдан сакълап сюе.
Жульетта. Шайых гёзлей дуаланы тамамын.
Ромео.
Дуа этип охугъунча алгьамын,
Ерингден хозгъалма ва тур тербенмей,
Эрнинг алды мени эрнимни гюнагьын.
(Оьбе.)
Жульетта. Гюнагьдан зат сизде де чи къалгъандыр?
Ромео.
Не, не? Гюнагьымны сиз алдыгъызмы?
О, татли оьпкелев! Болса къайтар!
Къайтар гюнагьымны, шу ярахсызны.
(Оьбе.)
Жульетта. Я, сиз устасыз оьпмеге яммонокъ!
Дигиза (гелип). Синьора! Гёзлей мамагъыз байгъанокъ!
(Жульетта гете.)
Ромео. Я, кимдир шу синьораны мамасы?
Дигиза.
Вай, гьакъыллым! Уьй хозяйка анасы!…
Синьора бек гьакъыллы, ёкъ багьасы.
Мен ичирдим шу сиз сёйлейген къызны.
Герти айтаман: тутар талигьлик гьызын
Шуну алгъан, — Аллагь берир къысматын.
Ромео. Болса, шу къыз Капулеттлени къызы?… О, жаным! Болдунг душманны айгъызы.
Бенволио. Заман уьйге къайтмагъа: халкъ тозулду.
Ромео. Къалды тек дерт. Юрегим бек бузулду.
Биринчи Капулет.
Ёкъ, господа…
Бизин шолай къоймагъыз!
Гьали енгил ахшам аш болажакъ.
Алгъасайсыз? Гьы, болса сизге сюйген!
Баракалла деймен сизге, синьорлар!
Гьей, факеллер гелтир!…
Юхламагъа да заман болгъан!
(Экинчи Капулетге.)
Геч болгъан къурдашым! Юхлама герек.
(Барысы да гете, тек Жульетта ва дигиза къала.)
Жульетта. Эмчек анам, гел гьали мунда! Айт чы, Аллагьисен, кимлердендир шо синьор?
Дигиза. Я, шол къарт Тибериону уланы.
Жульетта. Муна шо эшикден чыгъып барагъан?
Дигиза. Шо улан Петрикио буса ярай.
Жульетта. Шону артындагъы, — шо бийимей токътагъан?
Дигиза. Волла, шону чу танымайман бир де!
Жульетта. Бар гьали, бил, кимдир, — къатын алгъанмы? (Дигиза эшикни ягъына бара.) Шолай буса, уьйленмекден оьлмек яхшы!
Дигиза (къайтып гелип). Агь! Ромео Монтекки ону аты! Душманыгъызны биргине шо заты!
Жульетта.
Аман! Шо бир мен гёрген душманымдан
Мени шу бир янгыз сююмюм тувду,
Танымайгъан — турду ол мени алдымда,
Сюйдюм, — сонг геч билмек гюювюм болду.
Къысмат менде уллу иштагь тувдурду,
Къанлы душманымны сююп къойдурду.
Дигиза. Не? Не дейсен?
Жульетта. Ёкъ, бир зат да… Шиърулар. Мени булан гече бийиген улан магъа гёнгюмден уьйретди.
Синьора Капулеттини тавушу. Жульетта!
Дигиза. Буссагьат! Юрю, гюлюм, юхламагъа! Заман болгъан! Бар къонакълар тозулду.
(Гетелер.)