Биринчи перде

Биринчи сурат

Перде ачылгъанда, эки гиши ярым къарангылыкъда уьйден чыгъып гетелер. Оланы арты булан Яго ва Родриго гелелер.

Родриго. Огь, Яго, ёкъ! Сен гьар не сюйсенг де сёйле, амма гьар гьалда мени бу зат яндыра. Нечик десенг мени бютюн барлыгъым сени къолунгда бола туруп, сен магъа бу ишни алдын билдирмегенсен.

Яго. Ювугъум, сен къуру бир айтагъанынгны айтып турасан. Магъа буса къулакъ асма да сюймейсен… Бу ишни мен бираз сама да англагъан адам болсам, менден эсгик адам ёкъдур.

Родриго. Сен магъа гьар заман айта эдинг, чи Отеллону гёрюп ярамайман деп.

Яго. Ялгъан айтагъан болсам, инг намуссуз бир адам болайым.

Родриго. Шу ишде де адам уьстюнлюк алса, дюньяда шондан насипли гиши ёкъдур деп айтма ярай.

Яго. Гьы, дагъы токътама! Тез къызны атасын уят! Къой ол шоланы артындан адам салсын… Бютюн шагьаргъа къувун салыгъыз ва бар халкъны Дездемонагъа къаршы тургъузугъуз.

Родриго. Олар муна мунда, бу уьйде яшайлар. Мен буссагьат ону атасын чакъырайым.

Яго. Бар гючюгюз бар чакъы акъырыгъыз. Къой бютюн шагьар сизин тавушугъуздан ятывундан турсун!

Родриго (къычыра). Брабансио, Брабансио! Синьор!

Яго. Брабансио! Уяныгъыз, уру гелген. Гьей! Туругъуз. Уьюгюзге, къызыгъызгъа, сандыкъларыгъызгъа яхшы къарагъыз… Брабансио! Синьор! Уру гелген!

Брабансио (терезеден). Бу не къавгъадыр? Кимдир мени чакъырагъан?

Родриго. Синьор, бар миллетигиз уьйдеми?

Яго. Бары да эшиклеригиз бекми?

Брабансио. Яхари, сиз не сюесиз? Бу соравларыгъызны себеби недир?

Яго. Сиз талангъансыз, синьор! Туругъуз, тез гийинигиз… Сизин намусугъузну урлагъанлар. Гечени бу вакътисинде къара бир къочгъар сизин акъ къозугъузну къошунда бува… Синьор, тезболугъуз… Къой занг тавушлар бары да ятгъанланы уятсын!… Тезболугъуз, Синьор! Тезболугъуз!

Брабансио. Яхари — сиз авлия болгъанмысыз?

Родриго. Гьюрметли синьор, сиз тавушумдан танымаймусуз?

Брабансио. Ёкъ, танымайман. Сиз кимсиз?

Родриго. Мен Родригоман.

Брабансио. Гьа, гьарамзада… Мен сагъа нече ёл айтгъанман — бу орамдан аякъ басма деп. Сагъа чы мен айтдым: сагъа бермеге къызым ёкъ деп. Сен буса эсирген гьалынгда мени уьюмде къавгъа саласан!

Родриго. Синьор!

Брабансио. Сен ону бил, мен оьзюмню бар шугьратым (абурум) ва гьюрметли атым булан сагъа жаза бермей къоймажакъман.

Родриго. Синьор! Гьюрметли Брабансио! Инаныгъыз, сизин яныгъызгъа янгыз бир яхшылыкъ мурат булан гелгенмен.

Яго. Синьор! Биз сизге янгыз кёмек этмек учун мунда гелгенбиз. Сиз бизин эсгик адамгъа гьисап этесиз. Гёрюне, сиз къызыгъызны арап тайпасы булан даимге жутлашдырмагъа, авлетигиз арап тайлар йимик кишнегенни, къавумларыгъыз буса ёргъалап ёртуп юрюгенни сюесиз?

Брабансио. О ким малъундур шолай сёйлейген?

Яго. Синьор, мен сизге билдирме сюемен, сизин къызыгъыз гечени бу геч вакътисинде къара бир арапны къолунда… Ол къызыгъызны бир йыртгъыч гьайван йимик къоллай…

Брабансио. Сен эсгик адамсан.

Яго. Сиз буса, синьор, сенаторсуз…

Брабансио. Родриго! Бу иш саялы сен магъа жавап бермеге герексен. Мен сени таныйман.

Родриго. Барысы да учун мен жавап берермен. Тек мен сизге тилеймен, сёйлегиз: гечени бу вакътисинде, сизин гёзел къызыгъыз къара бир арапны къучагъына сизин разилигигиз булан гирдими? Эсигизге гелмесин чи мен асыл ёл-ёрукъну да унутуп сизин иришхатгъа салмагъа гелгендир деп. Ёкъ, синьор! Сизин къызыгъыз гьеч намусун, гьакъылын ва гёзеллигин унутуп, юртсуз саякъ бир арапны къучагъына оьзюню ташлагъан. Тез отавларыгъызны акътарып къарагъыз. Къызыгъыз уьйде буса, мен гьар-бир жазагъа гьазирмен.

Брабансио (къычыра). Гьей, ярыкъ беригиз! Чыракъланы гелтиригиз! Бары халкъны юхудан уятыгъыз!

Яго. Савболугъуз. Мен гетмеге герекмен. Мен шо арап булан бет-бетге туруп шагьат болуп болмасман… Ону гёрмек магъа жагьаннемни азабындан къыйын да чы дюр. Болса да мен огъар гёземеликге оьзюмню дос гёрсетмеге герекмен. Сиз, Брабансио, халкъны кёпюр башгъа элтигиз. Мени де шонда табарсыз… Гьалиге, сав болугъуз!

Брабансио нёгерлери къолунда факеллер булан уьйден чыгъып гетелер.

Брабансио. Барысы да герти экен… Мен талангъанман… Къызымны алып гетгенлер!

Родриго. Сен оланы къайда гёрдюнг? Нечик билесен? Олар бу тезликде къошулмагъа боламукен?

Мени юрегим токъташа — болур деп.

Брабансио. Гьали олар къайда боларлар?

Родриго. Мен олар болагъан ерни сизге гёрсетмеге болурман. Гелигиз артымдан, синьор.

Брабансио. Юрюгюз, синьорлар, тез-тез болайыкъ. Барыгъыз да савутланыгъыз. Мен шагьарны бары да къапуларын тююп, бар халкъны кёмекге чакъыражакъман… Гетейик, синьорлар! (Гетелер.)

Перде.