Kitapnı tabılğanın haqında
Bu yazıwdağı kitapnı suratların 2016 yıl Tunlu ay bizin Terik boylu Borasuw-otarlı (Giççi Terik Tağımda yerleşgen, Güçük-yurt bulan bir camaat) tamurları bulan bir ulan, Arslan İbrahim, Peterburgdağı Rusya Milli Kitapxanada tapğan wa har kim paydalansın uçun açıq yayğan edi. Biz şu kitapnı acamça yazılğan qumuq tilni tınç uyrenmek etegenin sayalı, wa artıq tarixi ahamiyatı da bar uçun, saytıbızda çığarabız.
Timofey Makarofnu haqında
Timofey Nikitiç Makarof 1822 yıl tuwğan. Aştarxan gimnazyada tatar tilni oxuğan, onu 1840 bitdirgen. 1844 yılğa yerli kantonistleni oxuw ojaqda oxutuwçu bolğan.
Yañıçerges şaharda gimnazyada açılağanda şoğar işlemege çığa, wa, küyge qarağanda, belgili de bola. 1851 yılnı yazbaşında gimnazya açılağanda esdelik käläm ayta, wa açıwunu haqında qawqaz gazetlerde publikleşgen maqalälanı yaza. Gimnazyada 1858 yılnı axırına yerli qumuq tilni oxutuwçusu bolup işley.
1848 yıl Tiflisdegi Qawqaznı sardarını matbaasında Timofey Nikitiçni «Qawqaz Şiweni Tatar Grammatikası» asarı çığa, bu kitap orus tildegi qumuq tilni grammatik nizamın haqında birinçi sistematik añlatıwu bolup qala.
Makarof qumuq oxutuw kitap, sözlükler wa xabarlanı cıyımı asarlanı çığarmağa da neget etgen edi, tek olanı qadarı belgisiz.
Bu kitapda qumuq tilni noğay, azerbayjan, osmanlı, qazan tatar wa başğa türk tiller bulan teñleşdiriw örnekler de berile.