Уьчюнчю акт

Биринчи перде

Перде гётерилгинче, ойлу макъам. Сонг тюрлю емиш тереклер, тюрлю, чечекли беседкалы, фантанлы, тюрлю къушланы тавушлары булан бек безенген, Тайсыз ханны баву. Сцена къызланы узакъдан эшитилеген хору булан ачыла.

Къызлар.

Амалымны тоюнда
Алдан гёлек гиейим,
Башлыгъыны тикмесин
Бир къол булан тигейим.

Шавла берсин кёкде гюн,
Тереземе тиердей.
Уллу хадир гюн тувсун,
Алдан гёлек гиердей,

Аягъыма бош бола
Яшыл савру башмагъым,
Гече-гюнгю тилегим
Бир сагъа табушмагъым.

Татув гёрюне.

Татув. (Тергей). Яхшы чы олар узакъдалар. Бары да къызгъын йыбавдалар. Гьейлер, булай тамаша ёлугъув да боламы? Бу къызланы бирини энгинде минги, къолунда магъа таныш билезиги бар. Уланланы биринде де акъ саплы хынжал бар. Эгер мангалайында ай да буса чы, амалгъа гелмей, бу экев баягъылар болмаса. Булар булан гелген къартлагъа буса бир тергев де берилмей. Экиси де эки якъда мунгайып, буюгъуп яталар. Гьайранман, къызы, мен бу ишлеге. (Аякъ тавушлар, бу яшына).

Табулду. Не арив бав. Не ажайып ерлер. Булакълары, емишлери, къушлары бар. Гёзюнгню алдында жайранлар, тюрлю жанлар, гьайванлар айланалар. Женнет деген шу буса ярай. Гьей-гьей сени я, (терлеп бёркюн чече).

Татув. (Оьз-оьзюне). Мен айтаман, ай мангалайлы. Оьзю. ВаЛлагь оьзю. Ол минглиси де муну къызардашы. Бу бавда аз яшасанг гёрер эдинг, пакъыр, кимлеге бу женнет, кимлеге жагъаннем. Гьали буланы артына чыкъмагъа герек.

Табулду. Хайыр чы ёкъ эди Айханым булан бу бавда эркин авланмаса. Къыр жанлар йимик агъачлыкъда оьсдюк. Гиши сораса, бу деп айтмагъа ата-анабыз белгисиз.

Татув. (Оьз-оьзюне). Гьей пакъырлар, ол сырланы сизге къоркъмай ким ачсын!

Табулду. Уьстевюне сюймекни оту да къабунгъан. Юрегимни Айханым чы нечик де биле, Умалат да биле, Сувсаргъа бакъгъан якъда ону юрегин мен билегенде йимик. Тек не этесен ачып айтма кюй ёкъ. Ювукълукъ арабызда къапу болуп токътагъан. Бир герти арачы буса, кёпден эки де якъ насипли болуп битсек ярай эди.

Татув. Гъа, иш олаймы? Яхшы, арив болур.

Айханым чыгъа.

Айханым. (Аста, тергей геле). Бу бавда болмагъан зат чы ёкъ. Герти экен ханланы бавунда не де бола деген (бассейнге къарай).

Татув. (Оьз-оьзюне). Сен не билесен, языкъ, муну ичинде нелер юрюлегенни?

Айханым. Огь бу чабакълагъа. Не арив йыртыллай, не чалт юзелер, амалсызлар. Мунда мен не эрши гёрюнемен хари. Не болады экен, бираз гёзлерим уллу, къуймур, кирпиклерим узун, авзум гиччи, бетим дёгерек, энглерим къызыл болгъан эди буса. Ярамаймыды экен къашларымны учу бираз шулай къайтгъан эди буса. Вув, вув. Гиши гёрмесин муну, о бурунгъа, шишген зат йимик. Нече де къызгъаныш яратгъансан. Вув, о бетге. Мени бетим олай бюрюшгеними?

Татув. (Оьз-оьзюне). Таман чакъы аривсен пакъыр. Булай да хан гёз салгъан, тузакъ къургъандыр сагъа.

Табулду. (Оьз-оьзюне). Не яхшыдыр сен оьзюнгню аривлюгюнгню мени йимик билмегенинг, дюньягъа сыймас эдинг.

Айханым. Табулду мени сюе буса да тамаша? Ол менден кёп де арив. (Башгъа ерге барып къарай).

Табулду. (Оьз-оьзюне). Гьали айтдынг гертисин.

Айханым. Муна бу ерден бираз къолай гёрюнемен. Шунда турайым чы, не амал этейим, бу юрекге. Ачып айтма да уяламан, къызы. Оьзлер билме де билелер. Тек айып эт бирини языгъы чыгъа буса, бири кёмек эте буса. Аман юрегим.

Табулду. Бу сёзлеринг герти, тек адатны баруларыбийик.

Айханым.

Сыйпап юхлатма яхшы,
Къуш кекел, ай мангалай,
Къачан багъар билмеймен
Бизге ол насип-талай.

Табулду. Айтгъанынг бусады.

Татув. Гьы, буланы юреклери чи англашылды. Мен о якъдагъы ишлеге де бир къарап гелейим.

Татув гете.

Айханым. Уххай! Тавушум да ёкъ хари.

Табулду. (Оьз-оьзюне). Дагъы не сюе эдинг дагъы? Баврумну чу гюйдюрдюнг. Тавушум чу ёкъ мени. Чыгъайымы экен. (Аста чыгъа).

Айханым. Чачларым гёрюнмесми экен? (Ичине ава). Гьуя, гетдим.

Табулду. Къойсам! (Жаясы булан токътата).

Айханым. (Сесгенип). Гьуя, бу ким?

Табулду. Ким буса сюер эдинг?

Айханым. Сен! Сувсар къайда?

Табулду. Умалатдан сора.

Айханым. Нени де айтып къоя хари бу. О чабакълагъа къара дагъы?

Табулду. Гёр нечик арив ойнай?

Айханым. Бир-бирин къувалай.

Табулду. Бары махлукъ да шолай.

Айханым. Гьуя, тутса ашармыдыкен?

Табулду. Гючю этсе, озокъда. «Гючлю гючсюзню ашар» дейлер.

Айханым. О чу яман кюй. (Емиш убзюп). Гьуя бугъар, чалмюк битген емиш.

Табулду. Гел чалмюк ойнайыкъ. Арив эсиме салдынг.

Айханым. Арагъа?

Табулду. Сен айт.

Айханым. Гьуя, мен не билейим? Сен айт дагъы!

Табулду. Чертерден.

Айханым. Гиши гёрсе (тергей).

Табулду. Ким гёре? Гёрсе де не бар?

Айханым. Ма, буса уьз.

Табулду. Уьздюм.

Айханым. (Ерден таш алып). Бу тамаша ташгъа? (Узата).

Табулду. (Алып). Эсим бар.

Айханым. Сени утуп боламы хари гиши? (Къол явлугъун чыгъартып ойната).

Табулду. Сенден башгъасы чы утмас эди. О не тикмедир явлугъунгдагъы?

Айханым. Сени суратынг.

Табулду. Гьы, дюр. Къайда къарайым (ала). Дагъы неге тюгюл дагъы.

Айханым. Чалмюк утдум, эсинг тап!

Табулду. Эгь, сени. Адамны эсин къоямы сени гёзлеринг.

Айханым. Явлукъну бер хари! (Ол кисесине сала).

Табулду. Шу да кёпмю магъа?

Айханым. Амалым гёрюр!

Табулду. Гёргей эди, языгъы сама чыгъар эди бугъай.

Айханым. Утдургъанынг йимик болмас, юмун!

Табулду. (Юмуна). Ма!

Айханым. (Черте, тюрлю оюнлар эте). Гьали гьасси этейим сени.

Табулду. (Бармакъларын сыйпай). Бих!

Айханым. Яхшымы? (кюлкю).

Табулду. Бармакъларынгны авуртарсан (кюлкю).

Айханым. Ух жаным, яхшымы?

Табулду. Биш, шугъар?

Айханым. (Къатты черте). Ма, яхшымы? Ойна чалмюк!

Табулду. Я, сен нетесен?

Айханым. Унутмасгъа чертемен. (Табулду таба).

Табулду. Гьали сенде гезик.

Айханым. Гьуя, аякъ тавушлар!

Табулду. Алдатасан (кюлкюлер). ВуЛлагь геле экен.

Гетелер.

Умалат. (Аста геле). Буланы ойлары тегин болмажакъ. (Уллу ва узакъ шибир-гюбюрлер).

Аста Татув геле.

Татув. (Оьз-оьзюне). Гьы, бу да ону къурдашы болажакъ. Артына къарайым.

Умалат. Ери гелгенде, къарарбыз, ол ишни къоюп турайыкъ, булай яман от да бола экен. Сувсар эсиме тюшсе шунчакъы арив бавну, йыбавну татывун тапмайман. Табулдугъа да айтмагъа болмайман.

Санларымдан инг аявлу гёреген
Гёзлеримни бебейпсен, нюрюсен.
Бу бавларда эркининге гезейген,
Мен билсем, сен инсан тюгюлсен, гьурсен.

Сувсар къайсылай гетди экен? (Тынглай). Аякъ тавушлар.

Тайыша.

Татув. (Оьз-оьзюне). Муна мен айтагъан къыз да. Гьона минги, гьона билезиги.

Сувсар. (Адап геле). Вув, не яман къараву бар хандыр.

Татув. (Оьз-оьзюне). Гьы, буса хан бир план бичгендир сагъа. Бу ишлени артына ерли чыдама герек.

Сувсар. Вазири гьакъыллы гиши дей эдилер, шол да ошамай яхшы негети бар адамгъа. Юзю къап-къара болсун оланы, алдатмаса.

Умалат. (Оьз-оьзюне). Къоччагъым сени я!

Сувсар. Гьейлер, дюньяда нече де арив ерлер де бола экен. Аман тенгирим, мунда ону булан бир тойгъунча геземесе не хайыр эди.

Чыкъгъан эдим адашып,
Тюшейим деп гьызинге.
Гьасиретликден оьзюм
Башч этмеге тизинге.

Гьуя, мен не этдим, къызы. Гишини бавунда къычырып. Булай гьайгевлюк боламы? Алай билесен бу бизин агъачлыкъ болду. Не яхшыдыр тез эс тапдым, къызы. Ол гертиден де, къаршы болгъан буса не этер эди экен? Бир зат да этмес эди, ол магъа бир де терс гёз булан къарамагъан. Ол, олай гьайгев, осал хасиятлы, намарт юрекли улан тюгюл. Ол чу амалымны къурдашы. Атын айтып къычырып къарайым чы: Батыр Умалат!

Умалат. Буюр. Жан Сувсар (чыгъа).

Сувсар. (Иржайып). Гьуя бугъар. Кап да этмей этип гелди хари.

Умалат. Гелгени йимик гетип де бола (ёкъ бола).

Сувсар. Гьуя, бу этегенге? Умалат! Гьуя, Умалат! Гьуя чыкъ хари, масхараны да билмей. Батырым! (Чыгъа).

Умалат. Олай масхара да боламы?

Сувсар. (Алма убзюп). Бу алманы аривюне.

Умалат. Савгъат этсене.

Сувсар. Ма! (Умалат узатыла, бермей). Алма да алырмыдынг? Оьзюнг берип ашатагъанны орнунда.

Умалат. Маржан! Тавшан! (Экиси де чыгъып, емишлер узаталар).

Сувсар. Булагъа. Эдепсизлер. Бу чу меники (тарлыгъа).

Тавшан. Сеники буса…

Маржан. Бизге къаратмас эдинг.

Сувсар. Уяламы бир?

Тавшан. Бизин чакъыртмас эдинг.

Сувсар. Мен сизин йимик оьблюп бармайман.

Умалат. Яхшы да, (олагъа) сиз де къайтыгъыз, сав болугъуз!

Тавшан ва Маржан гетелер.

Сувсар, Сувсар. Къара дагъы шогъар. (Ол къарамай гете, акърап чыгъа, Умалат яшына).

Сувсар. Амалым! (Акърап бугъар, бу да арты ерли юрюй). Амалым! Гьуя гьейлер! (Тавушу чыкъмай). (Акърап ону Умалатгъа ерли къувалай). Батыр Умалатым! (Акърап къача).

Умалат. Буюр, Жан Сувсарым!

Татув. (Оьз-оьзюне). Гьы, бу уланда бир зат, бир сыр бар экен.

Сувсар. Не яхшы сёзюнгде барсан. Къоюп гетип.

Умалат. Сенден сонг.

Сувсар. Чакъырмагъан бусанг оланы.

Умалат. Къызгъанмагъан бусанг алмангны.

Сувсар. Меники масхара эди (алманы узата).

Умалат. Меники де (ону алып, гюлню узата). Гел ярашайыкъ.

Сувсар. Аякъ тавушлар!

Умалат. Гетейик

Сувсар да, Умалат да гете, Ажий геле.

Ажий. (Ачывлу). Татув, гьей Татув! (Татув бузула). Къайда айланасан? Не заман мен сени къыдырагъаным. Мени тапшурувумну этдингми?

Татув. Этдим.

Ажий. Бармы бары да?

Татув. Бар.

Ажий. (Тергеп). Бир зат соражакъман, дурусун айтсанг, айыплы болсанг да, сёз беремен, гечермен. Эгер ялгъанынг чыкъса, сонг менден айып тапма, башынгны уьзермен.

Сувсар. Сора, бийкем.

Ажий. Баягъыда сен яшланы оьльтюрмей атгъан эдинг тюгюлмю?

Татув. Аявлу, бийкем, ондан берли сен магъа шоланы нече керенлер сорап турасан, мен сагъа дурусун айтгъанман.

Ажий. Олай болгъанда оьльтюрюп атгъансан?

Татув. Сен оьльтюр дединг, мен оьльтюрдюм.

Ажий. Дагъы да тапшураман, къызлардан бири къызардашыма парх бере. Билезик, сагъа савгъат этилген билезик тюгюлмю?

Татув. Тюгюл.

Ажий. Яхшы бетиме къарап айт чы!

Татув. (Йилап). Гьуя, Бийкем, магъа къаныгъып къалгъансан.

Ажий. Сен ташлагъанны минги къайсы якъдады?

Татув. Онг якъда.

Ажий. Белгили билемисен?

Татув. Дюр эди.

Ажий. Хынжалдан хабарынг?

Татув. Акъ саплы хынжал дюньяда азмы, бийкем?

Ажий. Сизинки уьйдеми?

Татув. Дюр.

Ажий. Мен бир гёрген затымны унутмайман, мен оланы сизге тапдырараман, уьйден чыкъмаса жанынга умут этме. Гьеч жыйындан тайышгъан ери де болмадымы? Мангалайын тергемедингми?

Татув. Кёп тергедим, чечмей, гёрме болмадым.

Ажий. Вёре сакъ бол, гишиге бу сырны ачма. Бек сакъ терге. Эгер текаран шек болсанг магъа хабар эт. Барыгъызны да азат этермен. Бу не аякъ тавуш? Мен гетдим. Сен къал. Эшитдингми?

Ажий гете.

Татув. Яхшы, энди магъа не яхшы? Билезикни, хынжалны гелтир десе не этермен? Насипге Аллагь эсин алып тура. Текаран шегин англатсам оьльтюрежек, языкъ яшланы. Аякъ тавуш! (Яшына). Муна бу къартланы билип болмай эдим мен.

Къасым. Къайдан бардым шонда. Къайдан да къаршы болгъан хан болду бу? Бу ерлер магъа неге тарыкъ эди. Бу йыбав харсдан къалып турамыдым. Мени оьз къайгъым да азмеди. Бу ашланы ийиси мени тунчукъдура, бу тавушлар мени къулагъымы теше, бу халкъ мени гёзлеримни аврута. Эй тенгири! Бу ерлерден нечик чыгъайым экен? Къайда къачайым экен?

Татув. (Оьз-оьзюне). Ярабби, бу ким болур экен? (Чыгъып). Сиз мунда не этесиз? (Къасым къоркъуна). Къоркъмагъыз, айтыгъыз, сиз кимсиз?

Къасым. Мен бир адашгъан къартман. Мен мунда гьабас гелгенмен. Магъа чыкъма ёл ким гёрсетер экен, къызардашым? Уллу савап къазанар эди.

Татув. Атынг ким?

Къасым. Мен макрючю къатынымны сёзюне тынглап, эки де къызымны «Тюпсюз къуюгъа» атгъан Къасым деген талайсыз къартман.

Татув. Къызларынгны атларын айтмагъа ярамаймы?

Къасым. Не этесен мени яраларымны оьрчютюп. Олар бу дюньядан гетген. Магъа дагъы къайтып гелмежек. Сиз оьзюгюз ким боласыз?

Татув. Бийкени къаравашы.

Къасым. Уллусуну аты Ажий, гиччисини аты Къарачач эди. (Татув алгъасай). Анасы аявлап Къарачач деп къойгъан эди.

Татув. Уллусу Ажий, гиччиси Къарачач? Гьуя, бу не аякъ тавуш?

Къасым. (Бузула). Билмеймен. Ким болур экен? Ёкъму мени къутгъарма бир кюй?

Татув. Буса сен ари тайып тур, бир азлагъа чыда. Чакъырмаса жыйынгъа да гелме. Мен сени къутгъарма къаст этермен.

Къасым. Кёп савбол! Унутуп къоймас бугъайсан.

Къасым гете, Къурачач геле.

Къарачач. (Ойлу; аста). Муна ол баягъы таныш ерлер. Муна ол баягъы терек (сыйпай, скамейкада олтура). Рагьмусуз къанлы къоллар инбашыма созулгъан ва языкъ башым сыйпалгъан ерлер. Яшлыгъымда йылы сёзлер эшитген, аз иржайгъан ерлер (йилай). Таныймысыз мени? (Айланасына) Гьали неге сиз магъа сувукъ къарайсыз? Уьстюм осал. Озокъда герти сёз айтагъан 18 йыллар алда чы, хара-хурагъа батгъан ялгъан бийкегиз эдим. Муна инг башлап сен оьзюнг (базыкъ емиш терекге) емишлерингни этегиме тёге, аявлай, къонакъ эте эдинг. Гьали барыгъыз бет бургъан, гьали биригиз мени танымай, бир алма узатмайсыз (йилай).

Татув. Гьуя тенгирим, бу не затлардыр мен гёреген? Гьейлер, Къарачач тюгюлдюр? (Оьз-оьзюне).

Къарачач. Гьона макрючю Месей, аллангъан ата. Рагьмусуз мальун хан. Тюпсюз къую, имансыз Ажий.

Татув. (Оьз-оьзюне). Гьуя, энди не этейим? Бу чу гьакъылдан тайгъан экен.

Къарачач. Мен гьали сизин буварман. Мен сизин барыгъызны да дагъытарман. Мен гьали баягъы ялгъан, къанчыкъ бийке тюгюлмен, агъачлыкъланы арсланыман, къапланыман, бёрюсюмен. Мен аждагъаман, йиланман, от чачарман, ув себермен. Мен яралы къабанман, уьстюгюзге чабарман, беригиз мени яшларымны (йилай, йыгъыла, эсден тая.)

Татув. Вай амалсыз. Бу чу оьблюп къалма тура. Эсден тайып сама турмаймы экен? (Адай). Гьей, языкъ. Муну не хан, я къызардашы билсе не яхшы? (Бузулуп) оьльтюрер. Бу ишлени тюшген кюйюне къарап гьайран болуп къаламан. Бу сырланы нечик ачмагъа, къайда ва къачан ачмагъа герек билмеймен. Гьей Къарачач! (Тергей). Къарачач, аявлум, къызым! (Ол эсге геле башлай). Къызардашым! Тур, тур пакъыр!

Къарачач. (Сесгене). Ажиймисен? Душман! (Уьстюне юрюй). Гьей мальун! Паралаймы?

Татув. Ажий тюгюл пакъыр. Менмен, Татув, къаравашынг.

Къарачач. Татув, къаравашынг. Мени? Мен чи пакъыр Къасымны къуюгъа ташлангъан къызыман. Мен бийке тюгюлмен чи.

Татув. Татувман деймен. Татув!

Къарачач. Къайда мени яшларым? (Уьстюне юрюй). Тап деймен бусагъат! Къайда гючюклерим? Къайда шинтам? Къайда табыгъыз! (Йилай, йыгъыла).

Татув. Гьей языкъ, къыйналма. Талчыкъма. (Ол эсге геле). Табушарсыз.

Къарачач. Къыйналма, алгъасама. Табушарсыз. Къачан? Къачан деймен? Ол дюньядамы? (Йилай) Къачан?

Татув. Эсинг тап, пакъыр, бир ойлаш, языкъ. Бу не ерлердир? Бири гёрсе бир зат этерлер деп къоркъаман.

Къарачач. Мен къоркъмайман, барыгъызны да буварман, эзермен, таптарман! (Татув тайыша).

Татув. Яхшы къызардашым, яхшы.

Къарачач. Къызардашым деп айтма, айтма магъа! Къызардашым ёкъ мени.

Татув. Айтман, дагъы айтман. Ойлаш чы, мен чи сени къычыртдым, аш бердим, сакъладым, сырлар ачдым. Магъа неге къаныкъгъансан? Мени не гюнагьым бар? Мен болмагъан бусам чы сени…

Къарачач. (Ойлашып). Герти, герти Татув, савбол Татув! (Уьстюне юрюй). Геч менден.

Татув. Шолай бол дагъы, пакъыр. Сабурлукъ яхшы чы.

Къарачач. Агъачлыкъланы, сувланы къыдырдым, мен оланы тапмадым. Олар ёкъ. Олар оьльген. Олар агъып денгизге гетгендир.— (Йилай).

Татув. Алгъасама, табарсан. Сюювнерсен, гиши зат гёргюнче гьали бир азгъа тайышып турмакъ маслагъат.

Къарачач. Не бола мени шу ерлерден къыргъа чыгъар. Не бола мени бу гезик де къутгъар.

Татув. Къайда, гьали астаракъ, сен индемей яшынып тур. Чакъырмайлы жыйынгъа къошулма. Мен чола тийгендокъ гелип сени мундан алып баягъылай чыгъараман. Тек вёре-вёре сени бирев де билмесин. Яхшымы? Унутмассан чу? (Алып юрюй).

Къарачач. Яхшы. Яхшы. Алгъасама. Табарсан. Сюювнерсен.

Аста гетелер.

Татув. (Къайтып геле ойлу). Бу ишлерден баш чыгъарма къыйын. Ол душман билсе чи муну осагъат оьльтюрежек, атасын билсе де оьльтюрмесе тамаша эди. (Тынглап) Аякъ тавуш (яшына).

Ажий. (Алгъасап). Татув?

Татув. (Чыгъа). Буюр, бийкем!

Ажий. Бармысан?

Татув. Барман.

Ажий. Хабар-зат?

Татув. Ёкъ.

Ажий. Мени юрегимде шеклик баргъан сайын арта. Бу ишлер, бу къызлар тегин затлар тюгюллер.

Татув. Ханыбыз, вазирибиз оьзлер чакъыргъан чы, бийкем.

Ажий. Кеп болгъан ерине гёре эр гишилер артына салып алып гелген учун, биз юрютеген ишлени олар не биле? Билдирме де яраймы? Бизин де оьзюбюзге гёре гьакъыллыбыз, ишибиз бар.

Татув. О да чы герти.

Ажий. Гьар-гьалда сакълыкъ яхшы. Мен бир-экевню онгарайым. Сизин улан къардашыгъыз, ханны къазагъы, эркеси де магъа тынглавлу. Булагъа ишни уьстюн ачмай тапшурма бек усталыкъ герек. (Ойлашып). Мен тапдым, шекленмесдей бир ой. Сакъ тур. Сырлагъа бек бол. Эшитдингми?

Ажий гете.

Татув. Бу къанчыкъны тузагъындан бу языкъланы да, оьзюбюзню де нечик къутгъарма герек? Аякъ тавуш!

Вув, хан геле! Гёрмегей эди (бек сакъ). Аллагь сакъласын муну ачывундан.

Хан. (Беседкада олтура). Уххой. Булар тегин затлагъа ошамай. Ажий кёп обур къатын. Ол бир затлар билмесе айтмажакъ. Гертиден де булар къачакълар болма ярай. Мени ерим, сувум, агъачлыгъымда арив олтургъанлар. Сайки, агъачлыкъда экинчи ханлыкъ къургъанлар. Мен оьзюм де буланы сав йибермеге деп чи гелтирмегенмен. Къызланы чы гьай-гьюйге къоюп тураман. Агъачлыкъдокъ мен буланы ишин битдирмеге сюйген эдим. Кёп гьакъыллы гиши мени вазирим, ол къоймады. Гертиден де онда гюч аз эди. Бу къурумсакълар девлени, аждагъаланы сан этмей, бизин де, адамларыбызны да къырып къояр эди. Бу къызланы магъа къайсы яхшы экен? Айхалиси къолай. Ол да чы яман зат тюгюл, тек кёп пашман. Ону Вазириме, Ажий билсе? Билмес (кюлкю). Эп табулар.

Вазир геле.

Вазир. Булар къутгъарма ярайгъан затлар тюгюл.

Хан. Гечикдирме тарыкъ тюгюл.

Вазир. Гьали багъыйлы заманы. Бары да той, йыбав, харсдан ялкъып да туралар (сцеаны артында йырлайлар).

Аталардан биргине-бир улан,
Бир болса да сав болсун тири улан.
Эллени яв чабагъан гюнлерде,
Дюнья толгъан душмангъа,
Мен таманман дер улан.
Жыйынланы халбатлыгъын гёргенде
Мыйыкъ тюпден кюлеп турмас эр улан.

Хан. Башлап къазакъланы онгарып, сонг аякъланы берип, тели этген сонг, тынч бажарылар, тюгюлмю?

Вазир. Эгер ичмесе?

Хан. Не этип де ичирме герек.

Вазир. Илла да ичмесе?

Хан. Эркени масхаралары, Татувну ёмакълары, къызланы гёзлери, бизин гьайбатыбыз булан башларын айландырма, къапул вакътиде, къыдыртма герекли болур.

Вазир. Йыбавну да биз бу якъгъа гёчюртейик.

Хан. Арив болур, денгиз ягъагъа да ювукъ. Татувгъа ёмакъны, Эркеге баягъы масхаралы, къазакълагъа ишни мекенли кюйде тапшуруп, барын да онгармагъа герекли болур. Къызланы сонг парахат пайларбыз (кюлкюлер).

Вазир. Арив гечикмей къарайыкъ. Тамаша арив гишилер. Ажий чи гюллей деп де тураман.

Хан да, Вазир де кюлей туруп гетелер.

Татув. (Чыгъа). Гьы, гьали бары да ишлер англашылды. (Аякъ тавуш).

Яшына.

Ажий. (Къарсалагъан). Татув?

Татув. (Чыгъа). Буюр, бийкем!

Ажий. Бармысан?

Татув. Барман хари.

Ажий. Хабар-зат.

Татув. Ёкъ.

Ажий. Мени шегим баргъан сайын арта. Ким биле бу ишлер нечик битер. Мен онда барайым, эшитдингми?

Ажий гете.

Татув. Бу шайтангъа къара чы. Гьали къозлап болмайгъан тавукъ йимик айлана. Уялмай, бирдагъы да шекленекенчин де, барына да тузакълар къура. Бир якъдан хан ва ону бары гючю, Ажийни макрюсю токътагъан. Бириси якъда, языкъ бир гюнагьсыз Къарачач, атасы ва яшлары токътагъан. Бу ишлени хангъа ачгъан булан да пайда ёкъ. Ол гьали буланы къайтып не агьлю, не авлет этмежек. Барын да Ажийни макрюсю къуршагъан, тюбюне инсан этмежек. Яхшысы, мен де языкълагъа — эмчек уланым, эмчек къызыма къошулайым. Тузакъгъа къаршы тузакъ къурайым.

Перде